Eftirlaun embættismanna

Lög frá 1851

Grunnur að lífeyrisréttindum opinberra starfsmanna var lagður með tilskipun frá 31. maí 1855 voru lögleidd á Íslandi lög frá 5. janúar 1851 um eftirlaun.  Í 1. gr. þessarar tilskipunar segir m.a.:

Sérhver sá, er konungur hefur gert að embættismanni og launaður er af sjóði ríkisins, á rétt á að fá eftirlaun eftir lagaboði þessu, þegar honum er veitt lausn frá embætti fyrir aldurs sakir eða heilsulasleika eða annarra orsaka vegna, sem honum er ósjálfrátt.

Frá 31. maí sama ár er einnig "Opið bréf, sem lögleiðir á Íslandi með nokkrum breytingum, lög 5. janúar 1851, um skyldu embættismanna til að sjá ekkjum sínum borgið með fjárstyrk eftir sinn dag.“ (Sjá einnig lög nr. 28.1905 um viðauka við opið bréf.) 

Í þessari lagasetningu er ekki gert ráð fyrir neinni uppsöfnun á lífeyri heldur skyldu eftirlaunin  greidd úr ríkissjóði.

Lög frá 1904 um ellilífeyri embættismanna 

Lög um eftirlaun nr. 4.1904 kveða á um ellilífeyri þeirra, sem hafa konungsveitingu fyrir embætti og þiggja laun úr landssjóði.  Þó fer réttur þeirra sem eru í embætti þegar hin nýju lög taka gildi enn eftir tilskipun frá 1855.  Samtímis lögum nr. 4.1904, eru sett lög um skyldu embættismanna til að safna sér ellistyrk eða kaupa sér geymdan lífeyri. 

Lög nr. 48.1907 komu í stað 1.nr.4. 1880 um eftirlaun presta.  Lög nr. 49.1907 skylduðu presta til að kaupa ekkjum sínum lífeyri og um leið gengu úr gildi 1..nr. 13.  1884 um eftirlaun prestekkna, sbr. 1.nr.36. 1895 um breytingu á þeim lögum.

Lög frá 1921 um lífeyrissjóð embættismanna og ekkna þeirra

Fyrsti eiginlegi lífeyrissjóðurinn verður til með lögum nr.72/1919 um stofnun lífeyrissjóðs fyrir embættis-menn og falla þá úr gildi fyrri lög um eftirlaun embættismanna og um eftirlaun presta.  Jafnframt þessari lagasetningu eru gefin út lög nr. 73/1919 um ekkjutryggingu embættismanna og felld úr gildi fyrri lög um ekkjutryggingu embættismanna og ekkjutryggingu presta.  M.a. vegna nokkurra vankanta á lögum nr.73/1919, er lögum nr.72 og 73 frá 1919 steypt saman og sett ný lög nr. 51/1921 um lífeyrissjóð embættismanna og ekkna þeirra og gilda þau þar til að ... (sjá framhald í næstu línu)

Lífeyrissjóður starfsmanna ríkisins er stofnaður með lögum nr.101/1943.  Heildarlög um Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins komu næst með lögum nr.64/1955 og síðan aftur með lögum nr.29/1963. Lífeyrissjóður barnakennara og ekkna þeirra var stofnaður með lögum nr.33. 1921, en með 1ögum nr. 93/1980 var hann sameinaður Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins.

Með núgildandi lögum  nr. 1/1997 varð umtalsverð breyting. Þá var B-deild var lokað fyrir nýjum sjóðfélögum og A-deild, sem er stigasjóður, stofnsett.