Áhrif óvissu á ábyrgar og sjálfbærar fjárfestingar

Greinin er upprunalega birt á vef IcelandSIF en hana má einnig finna hér fyrir neðan:

Óvissa í alþjóðamálum og áhrif á ábyrgar og sjálfbærar fjárfestingar

Óvissa í alþjóðamálum hefur verið allsráðandi þar sem átök, viðskiptahindranir og pólitísk spenna hafa orðið sífellt meira ráðandi afl í samskiptum ríkja. Átök í Evrópu og Miðausturlöndum hafa aukið líkur á víðtækari hernaðarlegum aðgerðum á heimsvísu og afleiðingar þessa óvissuástands má finna víða.

Óvissa á alþjóðavettvangi hefur einnig haft áhrif á sjálfbærni og umræðu um ábyrgar fjárfestingar. Fyrirtæki og fjárfestar hafa ekki farið varhluta af UFS-bakslagi þar sem mikil áherslubreyting hefur orðið á síðustu mánuðum, meðal annars innan ESB og hjá núverandi Bandaríkjastjórn. Í Bandaríkjunum hefur markvisst verið dregið úr eða felldar úr gildi reglur sem tengjast sjálfbærni undir áherslum núverandi stjórnar og innan ESB hefur gagnrýni á stjórnsýslubyrði og hraða innleiðingar á sjálfbærniregluverki ýtt undir umræðu um samkeppnishæfni fyrirtækja.

Áhrifa innan sjálfbærra og ábyrgra fjárfestinga vegna þessa er að finna víða. Bandarískir sjóðir standa margir á tímamótum í sjálfbærnimálum þar sem pólitísk áhætta sem og áhætta í tengslum við málssóknir vegna umboðsskyldu fjárfesta hefur aukist. Nýleg dæmi um þetta eru til að mynda lögsóknir á hendur bandarískum sjóðstýringarhúsum þar sem UFS-sjónarmið eru dregin fram og deilt um hvort slík sjónarmið samræmist hagsmunum fjárfesta og þeirri umboðsskyldu sem sjóðstýringaraðilar bera gagnvart þeim.

Innan Evrópu má einnig sjá bakslag þegar kemur að sjálfbærniupplýsingagjöf fyrirtækja. Síðustu ár hefur Evrópusambandið lagt mikla áherslu á að bæta sjálfbærniupplýsingagjöf fyrirtækja og fjárfesta til að þær ákvarðanir sem teknar eru byggi á áreiðanlegum og greinargóðum upplýsingum. Gagnrýni á regluverk ESB hefur gert það að verkum að sambandið hefur lagst m.a. í breytingar sem lúta að einföldun regluverks. Má þar nefna að CSRD-tilskipunin (Corporate Sustainability Reporting Directive) hefur gengist undir umtalsverðar breytingar frá upprunalegri útgáfu, þar sem dregið hefur verið úr viðmiðunarmörkum og nær upplýsingaskylda nú einungis til fyrirtækja með yfir 1000 starfsmenn. Þessi breyting gerir það að verkum að áætluð 90% fyrirtækja sem gengust undir upprunalega upplýsingaskyldu falla nú utan regluverksins og ber þeim ekki skylda til að gefa upp upplýsingar út frá CSRD og ESRS stöðlum. Þessi þróun er áhyggjuefni þar sem margir telja að þetta muni draga úr áreiðanleika, gagnsæi og gæðum upplýsinga.

Þegar ákvarðanir eru teknar með tilliti til UFS-þátta verða stjórnendur að fullvissa sig um að ákvörðun sé byggð á traustum grunni, þ.e. að upplýsingar séu réttar, að búið sé að greina áhættuþætti sem kunna að hafa áhrif og að nægilega góð gögn séu til staðar sem tryggja gagnsæi og styðja við upplýsta og ábyrga ákvarðanatöku. Með því að draga úr kröfum og upplýsingaskyldu er hætta á að grundvöllur ákvarðanatöku veikist og að fjárfestar hafi ekki lengur aðgang að nægilega traustum og samanburðarhæfum upplýsingum til að meta UFS-áhættu og tækifæri á markvissan hátt.

Umrædd þróun getur haft bein áhrif á getu fjárfesta til að sinna umboðsskyldu sinni, þar sem hún krefst þess að fjárfestingaákvarðanir séu teknar með hagsmuni viðskiptavina þeirra að leiðarljósi og byggi á upplýstu mati á öllum mikilvægum áhættuþáttum. UFS-þættir geta haft veruleg áhrif á langtímaáhættu og verðmætasköpun fyrirtækja, til dæmis í tengslum við loftslagsáhættu, stjórnarhætti eða rekstraráhættu tengda aðfangakeðjum, auðlindanotkun og orkunýtingu. Að líta fram hjá slíkum þáttum gæti því í raun verið í andstöðu við umboðsskyldu fjárfesta, þar sem hún felur í sér að meta alla þá áhættuþætti sem geta haft áhrif á langtímaávöxtun og stöðugleika fjárfestinga.

Í ljósi aukinnar óvissu í alþjóðamálum verður mikilvægi þess að taka tillit til UFS-þátta í fjárfestingaákvörðunum sífellt meira. Átök, pólitísk spenna, breytingar á regluverki og rask á alþjóðlegum aðfangakeðjum geta haft veruleg áhrif á rekstrarumhverfi fyrirtækja og þar með á áhættu og ávöxtun fjárfestinga. Með því að samþætta sjálfbærni og UFS-sjónarmið í greiningu og ákvarðanatöku geta fjárfestar betur greint slíka kerfislega og langtímaáhættuþætti, auk þess að bera kennsl á tækifæri sem tengjast umbreytingu hagkerfa og aukinni áherslu á sjálfbæra þróun. Slík nálgun styður ekki aðeins við ábyrgar fjárfestingar heldur einnig við langtímaverðmætasköpun, þar sem hún eykur líkur á að fjárfestingar séu byggðar á heildstæðu mati á þeim þáttum sem geta haft áhrif á framtíðarafkomu fyrirtækja og stöðugleika fjármálamarkaða.

Höfundur: Heiðrún Hödd Jónsdóttir, stjórnarmeðlimur IcelandSIF og sérfræðingur í sjálfbærni innan eignastýringar LSR.